03b42976

Scharakteryzuj bohatera literackiego

Temat: Scharakteryzuj bohatera literackiego, który przedkładał świat wartości nad doraźne korzyści

Forma: charakterystyka z elementami rozprawki

Co robisz?

Charakteryzujesz bohatera i jednocześnie uzasadniasz, które cechy i sytuacje świadczą o tym, że świat wartości (jakich? np. honor, rodzina, moralność chrześcijańska, miłosierdzie, służba sztuce, Bogu czy nauce) był dla niego ważniejszy niż doraźne korzyści (jakie? np. materialne – pieniądze, majątek, spokojne życie – dostatnie, bez wysiłku lub zagrożenia).

 

Jak to napisać?

  1. Zrozum temat…

Zastanów się, czego właściwie wymaga ten temat – masz wybrać bohatera literackiego (a nie np. postać filmową czy rzeczywistą, historyczną!), który wyżej cenił świat wartości (np. honor, ojczyznę, rodzinę, naukę, miłość, dobro innych, naukę, nauczanie innych) niż korzyści materialne, wygodne, beztroskie, szczęśliwe życie, własne bezpieczeństwo czy zdrowie.

  • Postać historyczna może być też bohaterem literackim (np. Jagiełło w powieści „Krzyżacy” czy Jan Kazimierz w „Potopie”). Musisz jednak zaznaczyć, że ta postać występuje także w utworze literackim, podać tytuł tego utworu i autora. A co najważniejsze – scharakteryzować bohatera zgodnie z tym, jak go opisał autor omawianego tekstu, nie historycy.

  1. Wybierz bohatera!

Takiego, który spełnia ustalone już warunki: jest bohaterem utworu literackiego, wybierał wyższe wartości niż wygodne życie czy przetrwanie i…. masz o nim tak dużo wiadomości, że napiszesz całkiem długą charakterystykę, a nie tylko jedno zdanie.

Kogo możesz uwzględnić?

Zbyszka z Bogdańca – bohatera powieści „Krzyżacy” autorstwa Henryka Sienkiewicza. Młodzieniec ten wybierał zawsze wyższe wartości: miłość i honor, które przedkładał nad wygodne i bezpieczne życie.

Marka Winicjusza – bohatera powieści historycznej Henryka Sienkiewicza „Quo vadis”. Ten młody wódz, piękny i bogaty Rzymianin, mający wpływowych krewnych, zdolny i odważny żołnierz znany z wojskowych sukcesów i podobający się kobietom, mógł czynić wszystko, by jak inni – wkraść się w łaski cesarza i żyć bezpiecznie, zasobnie, chadzać na uczty, otaczać się niewolnicami oraz romansować z pięknymi Rzymiankami. Wybrał jednak trudniejszą drogę – bardziej od własnego bezpieczeństwa i wygody cenił miłość i chociaż to narażało go na wyrzeczenia i utratę łask cezara, zrezygnował z wdzięków innych kobiet, a wszystkie swoje uczucia oddał chrześcijance Ligii. Zakochał się w chrześcijance, a potem przyjął jej religię w czasach, gdy jej wyznawanie groziło śmiercią w męczarniach. Czynił wszystko, by ratować dziewczynę, mimo że to narażało go na trudności i niebezpieczeństwa. Nie ukrył się, gdy została aresztowana, lecz odwiedzał ją w więzieniu i starał się wspierać do ostatniej chwili. Poszedł też towarzyszyć Ligii w chwili śmierci, a gdy cudem została wyratowana przez Ursusa spod rogów tura, wbiegł na arenę, by jako zakochany wódz, którego zasługi jeszcze pamiętali widzowie amfiteatru, przechylić szalę sympatii publiczności na rzecz dziewczyny i ją ocalić. Ważniejsza od doraźnych przyjemności, bezpieczeństwa i przyszłej kariery, była zatem jego miłość do Ligii i nowego Boga, którego przybliżyli mu święci Piotr i Paweł oraz jego ukochana.

– Bernarda Zygiera – bohatera powieści „Syzyfowe prace” Stefana Żeromskiego. Chłopak ten był zdolnym uczniem i mógłby spokojnie funkcjonować w szkole, gdyby nie to, że ważniejsze niż wygodne, beztroskie życie pozbawione kłopotów, niż dobre oceny w szkole, a nawet niż własne bezpieczeństwo i ukończenie gimnazjum, było dla niego służenie ojczyźnie. Dlatego prowadził działalność konspiracyjną, w wyniku której wydalono go ze szkoły w Warszawie. W nowym gimnazjum, w nowym środowisku w Klerykowie, także okazał się buntownikiem, przypomniał lub pokazał nowym kolegom piękno i wagę historii oraz literatury polskiej (wbrew intencjom nauczycieli rusyfikatorów). Dzięki niemu uczniowie zaczęli samokształcenie, przestali być powolnym narzędziem w ręku Rosjan, obudzili w sobie patriotycznego ducha. Poznali arcydzieła literatury polskiej. Zygier narażał się, groziły mu represje oraz nieskończenie szkoły, ponieważ ojczyzna była dla niego zbyt ważna, by mógł zrezygnować ze służenia jej w imię wygodnego życia.

– Stanisławę Bozowską – bohaterkę „Siłaczki” Stefana Żeromskiego, która narażała zdrowie w zapadłej wsi, by uczyć cudze dzieci. Zapewne jako osoba wykształcona dostałaby także lepszą posadę, może w mieście. Była piękną kobietą (Obarecki wspominał ją jako atrakcyjną koleżankę), zapewne mogła wybrać jeszcze inną życiową drogę, choćby żony bogatego mężczyzny. Ważniejsza była jednak dla niej praca u podstaw, za co zapłaciła niedożywieniem i w rezultacie – utratą zdrowia i życia. Stanisława zmarła na tyfus. Gdyby była konformistką, nie idealistką, gdyby nie przywiązywała takiej wagi do kształcenia dzieci, gdyby mniej serca wkładała w swoją pracę, ratowała siebie, nie innych – może wygrałaby z chorobą. Stawiała jednak nie na ocalenie siebie, lecz na wyznawane wartości.

  • Pamiętaj, że musisz wybrać tylko jedną postać. Najlepiej taką, o której wiesz więcej i która, Twoim zdaniem, bardziej pasuje do tematu.

  1. Napisz charakterystykę

W jaki sposób?

  • Wstęp: przedstawiasz bohatera i sygnalizujesz, które wartości cenił bardziej, a które – mniej. Na przykład:

Uważam, że postacią literacką, która wyżej ceniła świat wartości niż własne korzyści był, Zbyszko z Bogdańca, prosty szlachcic, bohater powieści historycznej Henryka Sienkiewicza „Krzyżacy”. Człowiek ten wyżej cenił honor i miłość niż bezpieczeństwo i wygodę, a nawet – niż własne życie.

  • Przechodzisz do charakterystyki z uzasadnieniem cech. Część mogłaby wyglądać tak:

Długowłosy młodzieniec o radosnym spojrzeniu, doświadczony już w wojennym rzemiośle, żądny nowych łupów i sukcesów, zwłaszcza rycerskiego pasa, miałby wygodniejsze życie, gdyby nie złożył ślubów prawie nieznajomej Danusi Jurandównie, która chwyciła go za serce. Nawet sprzyjający dziewczynie, obecni przy ślubowaniu ludzie, uświadamiali mu, że obiecując wybrance pawie czuby z krzyżackich hełmów, bierze na siebie bardzo poważne zobowiązanie. Miłość była dla niego jednak ważniejsza od wygody i spokojnego życia.

  • Podsumowujesz, czyli tak naprawdę kończysz charakterystykę. Możesz to zrobić słowami:

Zbyszko nigdy nie wybierał łatwiejszej drogi ani drogi na skróty, kierował się najwyższymi wartościami, miłością i honorem. One też w końcu doprowadziły go do szczęścia, bo choć bardzo przeżył chorobę, obłąkanie i śmierć odnalezionej żony, po jakimś czasie związał się z zakochaną w nim Jagienką. Zapewne pozostał honorowym, kochającym i lojalnym mężczyzną, gotowym zawsze poświęcić wszystko dla honoru i miłości.

  • Ważne! Jednym z elementów charakterystyki jest opis wyglądu zewnętrznego. Wydaje się on jednak nieistotny w takich charakterystykach z elementami rozprawki, które koncentrują się na cechach charakteru. Mimo to można przemycić elementy opisu postaci, tak jak to zostało pokazane na początku pracy („Długowłosy młodzieniec o radosnym spojrzeniu”).

Autor: Dorota Nosowska
Zdjęcie użyte na mocy licencji Ingram Image

0 odpowiedzi

Zostaw odpowiedź

Chcesz przyłączyć się do dyskusji ?
Zrobisz to wypełniając poniższy formularz.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *