cogito

Co ma wspólnego dynamit z Nagrodą Nobla? Na czyją cześć i z jakiej okazji przyznaje się te ważne odznaczenia? Przeczytaj i zabłyśnij podczas pracy na lekcji lub na sprawdzianie!

Za co przyznaje się Nagrodę Nobla?

Nagroda Nobla przyznawana jest co roku za wybitne naukowe osiągnięcia. Przyznaje się też nagrodę za działalność na rzecz pokoju między ludźmi, pojednania, braterstwa. Jest to Pokojowa Nagroda Nobla, którą otrzymał m.in. Lech Wałęsa, przewodniczący Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” (było to w czasie, gdy w Polsce panował system komunistyczny).

Nagrody Nobla przyznaje się w następujących dziedzinach:

  • fizyka
  • chemia
  • fizjologia lub medycyna
  • literatura
  • ekonomia
  • za działalność na rzecz pokoju na świecie

Jak wygląda nagroda?

Laureat nagrody otrzymuje pamiątkowy medal, dyplom i nagrodę pieniężną. Nagroda pieniężna jest po to, by naukowiec mógł kontynuować swoje działania, prace, badania bez tracenia czasu na zdobywanie funduszy.

nobel

Jak powstał dynamit?

Alfred Nobel uczył się w Niemczech, we Francji, w USA. W Paryżu spotkał włoskiego chemika – późniejszego wynalazcę nitrogliceryny (środka wybuchowego o niespotykanej dotąd sile). Nitrogliceryna była jednak niebezpieczną substancją, pod wpływem wstrząsu wybuchała. Sprawiało to, że trudno było ją stosować na skalę przemysłową – obawiano się niekontrolowanych eksplozji. Nobel chciał udoskonalić nitroglicerynę tak, by można było dokonać eksplozji zaplanowanej i pod kontrolą. Zajął się tym w swoim szwedzkim laboratorium. Niestety, nie obyło się bez ofiar. W czasie jednej z eksplozji zginął br at Alfreda – Emil. Ta tragedia nie powstrzymała wynalazcy przed dalszymi pracami nad tym środkiem. Naukowiec wpadł na pomysł nasączenia nitrogliceryną ziemi okrzemkowej. Tak powstała pasta, którą formować można było np. w okrągłe laski dynamitu, które były detonowane za pomocą zapalnika i detonatora opracowanego także przez Alfreda Nobla. Od tego momentu budowa kanałów, tuneli, gdzie wymagane było burzenie skał, stała się łatwiejsza. Kruszenie skał w kopalniach, wyrobiskach skalnych – tu też stosowano dynamit (bo tak nazwał swój wynalazek Alfred Nobel).

Co wynalazł Nobel?

Dynamit to najbardziej znany wynalazek Alfreda Nobla. Sam jego twórca miał nadzieję, że będzie miał zastosowanie wyłącznie w celach pokojowych. Niestety, ten materiał wybuchowy wykorzystywano do celów wojskowych, w wojnach, gdzie ginęli ludzie. Nobel miał na swoim koncie 355 patentów, czyli wynalazków, m.in..: syntetyczną gumę, sztuczny jedwab. Wynalazki te przyniosły mu wiele zysków, przyczyniły się do wzrostu jego majątku. Gdy po śmierci Alfreda Nobla otworzono jego testament, okazało się, że spadkobiercą jest Szwedzka Akademia Nauk. Wyznaczony procent z zysków majątku Alfreda Nobla co roku jest rozdzielany na nagrody jego imienia.

Polscy nobliści:

Maria Skłodowska-Curie – dwukrotnie – w 1903 r. w dziedzinie fizyki i w 1911 r. w dziedzinie chemii
Henryk Sienkiewicz – w 1905 r. Literacka Nagroda Nobla
Władysław Reymont – w 1924 r. Literacka Nagroda Nobla
Czesław Miłosz – w 1980 r. Literacka Nagroda Nobla
Lech Wałęsa – w 1983 r. Pokojowa Nagroda Nobla Wisława Szymborska – 1996 r. Literacka Nagroda Nobla

Autor: Artur Maciak
Zdjęcie użyte na mocy licencji Ingram Image

0 odpowiedzi

Zostaw odpowiedź

Chcesz przyłączyć się do dyskusji ?
Zrobisz to wypełniając poniższy formularz.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *